Subskrypcja
Wpisz swój adres e-mail, aby otrzymywać informacje z naszego serwisu.

 


Brzeg – „śląski Wawel”

Foto
Zamek Piastów Śląskich w Brzegu to jeden z najważniejszych zabytków Opolszczyzny.
Podobny do Wawelu, spełnia dziś podobną rolę, jak w renesansie: tętni życiem kulturalnym, jest skarbcem przeszłości regionu. I tak jak 500 lat temu, jest w dobrych rękach.


Pierwsze wzmianki o istnieniu zamku brzeskiego z fosą i murem obronnym pochodzą z roku 1235. Był to gród obronny, zbudowany na Wysokim Trakcie, najważniejszym szlaku handlowym średniowiecznej Europy.
Pod koniec XIII wieku dobudowano czworoboczną wieżę mieszkalno-obronną, zwaną „Wieżą Lwów”.
W gotyckim zamku zamieszkał od 1342 roku książę Bolko III Rozrzutny, założyciel brzesko-legnickiej linii Piastów. Został rozbudowany w latach 1359-1398 przez następcę Bolka, księcia Ludwika I.W połowie XVI wieku zamek otrzymuje fortyfikacje oraz zostaje silnie przebudowany, włada nim wówczas książę Fryderyk II (1480-1547), a po nim Jerzy II Wspaniały (1523-86).
To on zaprosił do współpracy słynnego architekta włoskiego Jakuba Paara i jego syna Franciszka oraz szwagra Bernarda Niurona. Powstała wtedy znakomita rezydencja renesansowa złożona z czterech skrzydeł, zamykających dziedziniec wewnętrzny, z krużgankami. „Śląski Wawel” – tak określa się do dzisiejszego dnia tę rozbudowaną na wzór krakowskiej siedziby królów polskich kunsztowną budowlę.
Z tego okresu pochodzi również bogato rzeźbiony w piaskowcu budynek bramny. Widnieją na nim popiersia 24 Piastów. Ponad łukami bramnymi, na gzymsie pierwszego piętra, widnieją naturalnej wielkości posągi księcia Jerzego II i jego żony Barbary, córki Joachima II, elektora brandenburskiego. Wnętrza budynku zdobią freski, wśród nich jest drzewo genealogiczne rodziny książęcej, dla której wzniesiono brzeską rezydencję.
Dodać trzeba, że Jakub Paar budował także zamek królewski w Warszawie.
W XVI wieku na brzeskim zamku kwitło życie kulturalne, uprawiano wielką politykę. Nie zabrakło też Jerzemu pieniędzy na wsparcie edukacji. W roku 1564 wzniósł znakomitą na owe czasy uczelnię humanistyczną – Gimnasium Ilustrae.
Od strony Odry rezydencję otaczał rozległy, renesansowy ogród, pierwsze takie założenie na Śląsku.
Książęta brzescy rezydowali w zamku aż do roku 1675, gdy zmarł ostatni męski przedstawiciel piastowskiej dynastii, młody książę Jerzy Wilhelm. Żył zaledwie 15 lat.
Jego ojcem był Christian, książę wołowski, a matką Ludwika Anhalt-Dessau. Był jednym spadkobiercą majątków aż trzech księstw: wołoskiego, legnickiego i brzeskiego.
Książę zmarł po polowaniu w Karłowicach (zamek myśliwski książąt brzeskich koło Popielowa). Podanie głosi, że zabił wtedy ostatniego na Śląsku łosia. Książę zgubił się w borach, zbłądził na noc do wiejskiej chaty, gdzie zaraził się śmiertelną ospą.
Śmierć ostatniego Piasta oznacza koniec dynastii i upadek najznakomitszej na owe czasy rezydencji śląskiej. Genealogia Piastów brzeskich to 24 królów i 123 książąt.
Muzeum Piastów Śląskich
Rezydencja, którą zarządzają odtąd austriaccy urzędnicy cesarscy, zaczęła popadać w ruinę. W roku 1741 król pruski Fryderyk II rozkazał zbombardować zamek. Zburzono wyższe kondygnacje wszystkich skrzydeł, renesansowe arkady, kaplicę i wieże. Cenne wyposażenie wywieziono do Berlina. Zamek służył odtąd jako magazyn i jako karczma.
Został dopiero częściowo odbudowany w II połowie XIX wieku i w latach dwudziestych naszego stulecia, gdy miasto Brieg utworzyło w nim muzeum regionalne (Heimatmuseum) i bibliotekę piastowską. Jednak II wojna światowa przerwała te plany, zamek znów został zdewastowany. 60 % cennych eksponatów zaginęło, część skradziono, zniszczono. Dopiero w roku 1966 podjęto się prac remontowych i konserwatorskich, które trwały przez 20 lat. Zrekonstruowano wtedy nadające zamkowi podobieństwo do Wawelu trójkondygnacyjne krużganki. W roku 1999 zakończono odtwarzanie renesansowego ogrodu.
W zamku mieści się od roku 1952 Muzeum Piastów Śląskich.
Najstarszą zachowaną częścią zamku jest czworoboczna Wieża Lwów, w której straszy.
Dolna część budynku bramnego, którego bogato rzeźbiona fasada jest jednym z najważniejszych pomników architektonicznych renesansu na terenie Polski. Pierwotnie była kolorowa. Galeria portretowo-genealogiczna, umieszczona na budynku bramnym jest jedynym takim dziełem w Polsce i unikatowym w Europie.
Bezpośrednio z zamkiem była związana kolegiata św. Jadwigi, będąca świątynią przyzamkową z mauzoleum rodowym Piastów. Po bombardowaniu w XVIII wieku pozostało tylko prezbiterium z 1396 roku.
14 cynowych sarkofagów książąt brzesko-legnickich z XVI i XVII wieku, bogato zdobionych wizerunkami ukoronowanych orłów śląskich, lwów, opatrzone inskrypcjami, to skarby muzeum, którym opiekuje się niestrudzenie od lat dyrektor Paweł Kozerski. Pozostałe sarkofagi znajdują się w pierwotnym miejscu: w krypcie kościoła zamkowego św. Jadwigi.
W niektórych pomieszczeniach zamku zachowały się oryginalne sklepienia zdobione sztukaterią, a w dawnej kancelarii książęcej, fresk prezentujący Piastów.
Otoczenie zamku zdobią zrekonstruowane w latach 90-tych renesansowe ogrody włoskie.
Ogromne wrażenie na zwiedzających robi makieta miasta, wykonana przed kilkuset laty. Jest część słynnego księgozbioru Piastów z ich autografami, skrzynie cechowe, formy.
W muzeum, oprócz ekspozycji historii miasta, rzeźby, malarstwa śląskiego, sztuki i rzemiosła średniowiecznego, odbywają się uroczystości, jarmarki, pokazy rycerskich bitew, koncerty kameralne. Najważniejszymi wydarzeniami kulturalnymi na zamku są: festiwal „Wratislavia Cantans” oraz „Najazd Poetów na Zamek Piastów Śląskich”.
A w pobliżu
Brzeg, nazwa niemiecka: Brieg. 40-tysięczne miasto nad Odrą, pomiędzy Opolem a Wrocławiem, 8 km od węzła autostrady A-4.
Dobrze opracowana strona internetowa z informacjami dla turysty: www.brzeg.pl
Muzeum Piastów Śląskich otwarte codziennie, oprócz poniedziałku.
Warto obejrzeć renesansowy ratusz, dzieło Paara i Niurona. Wewnątrz: piękna Sala Rajców.
Obok zamku: perła baroku śląskiego, pobliski kościół pw. Podwyższenia Krzyża Świętego z „malowanym niebem” - sufitem pokrytym freskami iluzjonistycznymi jezuity Jana Kubena.
W kościele św. Mikołaja zaczyna się oznakowany i opisany w przewodnikach i mapach Szlak Średniowiecznych Polichromii Brzeskich (kolor niebieski), prezentujący aż 18 kościołów z unikatowymi, gotyckimi malowidłami we wnętrzach.
Najstarszy zabytek w Brzegu to kościół minorytów – pw. św. Piotra i Pawła z 1285 roku, niestety bardzo zniszczony. Na jego remont potrzeba aż 5 mln zł.
Odpoczynek po zwiedzaniu: parki miejskie z okazami starodrzewia z wielu krajów Europy i świata.
Nietypowy, stalowy most kratownicowy na Odrze z 1891, przeniesiony tu spod Bydgoszczy.
Noclegi: nie polecam
Gastronomia: w „Ratuszowej”
I na deser: smakołykiem, wytwarzanym tylko w Brzegu jest chałwa.

Aktualności

Reportaże i filmy dokumentalne
Zapraszamy do prezentacji najnowszych pozycji filmowych.



Więcej informacji >>


 

 
Teresa Kudyba
tel. 602 374 494
e-mail: teresa@kudyba.pl
Witryna wykorzystuje ciasteczka (ang. cookies) w celach sesyjnych oraz statystycznych.
Więcej informacji w polityce prywatności.
 Realizacja: new4mat.com Sp. z o.o.
ADMINISTRACJA n4CMS