Subskrypcja
Wpisz swój adres e-mail, aby otrzymywać informacje z naszego serwisu.

 


Wystawa "150 lat cementu w Opolu"

Foto
Foto
Foto
Jednym z najważniejszych odkryć w historii budownictwa było wynalezienie w latach dwudziestych XIX wieku cementu portlandzkiego. Kilkadziesiąt lat później Opole było już wielkim ośrodkiem przemysłu cementowego w Europie. W 1857 roku Jan Ciechanowski zbudował cementownię w Grodźcu koło Będzina - pierwszy tego typu zakład na ziemiach polskich, trzeci w Europie i piąty na świecie. W tym samym roku powstał "Grundmann" - pierwsza cementownia w Opolu. Okolice Opola to kolebka europejskiego przemysłu cementowo-wapienniczego. Te tereny znakomicie nadawały się pod budowę cementowni z powodu obfitości margla, czyli kamienia wapiennego z dużą domieszką minerałów ilastych - świetnego surowca do produkcji cementu portlandzkiego. Miejscowe złoża margla były wykorzystywane do celów budowlanych już od średniowiecza, ale dopiero w drugiej połowie XIX w. stały się bogactwem naturalnym, stanowiącym podstawę rozwoju gospodarczego Opola. Pierwsza opolska wytwórnia cementu portlandzkiego, znana jako "Portland Zementwerke", została zbudowana w rejonie dzisiejszej ulicy Struga. Budowę fabryki sfinansowali głównie przemysłowcy z Hamburga. Friedrich Wilhelm Grundmann, przedsiębiorca z Katowic, wyłożył 14 tysięcy ze 100 tysięcy talarów, jakie stanowiły pierwotnie kapitał zakładowy "Portland Zementwerke" w Opolu. Po wykupieniu udziałów wspólników został właścicielem całego przedsiębiorstwa. Grundmann zapisał się w historii regionu jako jeden z najwybitniejszych pionierów industrializacji i urbanizacji na Górnym Śląsku. Jemu zawdzięcza się przekształcenie wsi Katowice w dynamicznie rozwijające się miasto przemysłowe. Już w pierwszym roku działalności najstarsza opolska cementownia wyprodukowała 900 ton cementu portlandzkiego. Zbudowana w tym samym czasie cementowania w Grodźcu koło Będzina wyprodukowała wówczas tylko 470 ton cementu. W 1867 roku opolski przemysł cementowy zyskał sławę międzynarodową, dzięki odbywającej się wówczas w Paryżu Wystawie Powszechnej Wszystkich Narodów. Na tę prestiżową wystawę cementownia Grundmanna wysłała odlaną w betonie z cementu własnej produkcji wierną kopię marmurowego popiersia bogini Junony z Villi Ludovici w Rzymie. Rzeźba została nagrodzona jako dzieło świadczące o wysokiej jakości opolskiego cementu. Wyróżnione w ten sposób popiersie Junony zostało podarowane Opolu i stało się ozdobą Parku Zamkowego na Pasiece. W 1865 roku żydowski przedsiębiorca Heymann Prinsheim, ówczesny właściciel browaru miejskiego, zbudował drugą cementownię na terenie Opola, usytuowaną w rejonie dzisiejszej wytwórni odżywek dla dzieci „Ovita Nutricia” przy ul. Marka z Jemielnicy. W 1871 roku powstała cementownia w Groszowicach, a rok później - cementownia w pobliżu Zakrzowa (poprzedniczka dzisiejszej "Odry"). Kolejną cementownią na terenie Opola była cementownia "Giesel" w rejonie kolejowego dworca towarowego. W pierwszych latach XX wieku powstały w rejonie Opola jeszcze trzy cementownie: w Nowej Wsi Królewskiej oraz "Silesia" i "Opole-Miasto" (po wojnie: cementownia "Piast"). Do roku 1908 powstało na Górnym Śląsku ogółem dziesięć cementowni, z czego dziewięć zlokalizowano w Opolu i okolicach. W 1893 roku utworzono syndykat handlowy śląskich fabryk cementu portlandzkiego z siedzibą w Opolu. Produkcja cementu portlandzkiego stała się jedną z najważniejszych przesłanek gospodarczego i urbanistycznego rozwoju Opola. Przemysł cementowy przyczynił się do zdynamizowania urbanistycznego i demograficznego miasta - w okresie od początku lat sześćdziesiątych XIX wieku do końca stulecia liczba mieszkańców Opola wzrosła trzykrotnie. W porównaniu z początkiem XIX wieku, gdy Opole liczyło około trzech tysięcy mieszkańców, zaludnienie miasta zwiększyło się aż dziesięciokrotnie. W opolskich cementowniach stosowano unikatowe rozwiązania techniczne, jak np. piec rusztowy do wypalania cementu, uruchomiony w 1914 roku w cementowni "Stadt Oppeln" - prototypowe na świecie dzieło firmy "Lurgi". Cementownie opolskie nie ucierpiały podczas działań wojennych w latach 1939-1945. Zostały zdewastowane i ograbione przez "wyzwolicieli" z szeregów Armii Czerwonej. Najcenniejsze maszyny i urządzenia zdemontowano i wywieziono do Związku Sowieckiego. Jako pierwsza, już w grudniu 1945 roku, zaczęła pracować cementownia "Groszowice", a w kwietniu 1946 roku rozpoczęła produkcję cementownia "Piast". Najmniej poszkodowana cementownia w Nowej Wsi Królewskiej, nazwana "Bolko", została uruchomiona w czerwcu 1947 roku. Cementownia "Opole-Port" (obecnie "ODRA"), pozbawiona całkowicie parku maszynowego, wznowiła pracę dopiero w 1951 roku, gdy wyposażono ją w maszyny i urządzenia sprowadzone z Czechosłowacji. Jej odbudowę kontynuowano jeszcze w latach 1954-1956. W 1979 roku przestała istnieć cementownia "Bolko", a w 2000 roku zamknięto cementownię "Groszowice". Jednym z głównych powodów tych decyzji była chęć uwolnienia mieszkańców miasta i środowiska naturalnego od dolegliwości związanych z emisją pyłów z kominów cementowni. Innym powodem zamykania opolskich cementowni było stopniowe wyczerpywanie się miejscowych zasobów margla. Miejsce likwidowanych cementowni opolskich zajęła uruchomiona w 1977 roku najnowocześniejsza w ówczesnej Europie cementownia "Górażdże" oraz zakład w Strzelcach Opolskich. Dziś firma "Górażdże Cement S.A", należąca do międzynarodowego koncernu "HeidelbergCement" jest nadal liderem w Polsce i Europie. Rok 2007 to jubileusz 30-lecia Górażdży. Na terenie miasta Opola pracuje obecnie jedynie cementownia "ODRA", zakupiona w 1993 roku przez niemiecką spółkę Miebach Projektgesellschaft z Dortmundu. "ODRA" jest dziś najstarszą spośród czynnych cementowni w Polsce.

Aktualności

Reportaże i filmy dokumentalne
Zapraszamy do prezentacji najnowszych pozycji filmowych.



Więcej informacji >>


 

 
Teresa Kudyba
tel. 602 374 494
e-mail: teresa@kudyba.pl
Witryna wykorzystuje ciasteczka (ang. cookies) w celach sesyjnych oraz statystycznych.
Więcej informacji w polityce prywatności.
 Realizacja: new4mat.com Sp. z o.o.
ADMINISTRACJA n4CMS